Hidrazidoak

 

Zer dira? Nola izendatzen dira?  |  Formula ematen badigute  |  Izena ematen badigute  |  Adibideak  |  Ariketak 
   

Sarrera

      
Urdail-urina (urin gastrikoa) urdail-mukosan dauden guruin mikroskopiko pilen jariakin koloregabea da pH azidoa duena. Urdail-urinaren osagaiak hauek dira:
1) Ura
2) Azido klorhidrikoa
3) Entzimak: pepsina, renina gastrikoa eta lipasa gastrikoa.
Urdailean sortzen da gastrina, hormona hau odolera doa, gero itzultzeko, eta urdail-urinaren eraketa estimulatzeko (histaminak ere efektu bera du). Bere funtzioa, neurri handi batean, proteinen liseriketan eragitea da, pepsina eta renina entzimen lanari esker, nutrienteen zurgapena heste meharrean laguntzea. Urdaileko pareta-zelulek azido klorhidrikoa (HCl) sortzen dute, pepsinogeno entzima aktibatzen duena, eta ondoren pepsinan bilakatzen dena.Azido klorhidrikoarengatik pH-aren balioa 1 eta 2 artekoa izaten da. Ingurune azido horrek proteinen degradazioa (hidrolisia) errazten du, unitate txikiagotan bilakatuz.
 

Urdail-urina eta liseriketa

 

Zer dira?

    Hidrogenoaren eta kalkogenoen (16. taldekoak) edo halogenoen (17. taldekoak) arteko elkarketak dira.

    Konposatu hauetan hidrogenoaren oxidazio-zenbakia +1 da. Konposatu bitar hauetan hidrogenoa ezkerrean formulatzen da.    

Nola izendatzen dira?

    Izendatzeko esaten dugu “hidrogeno” hitza eta ondoren ez-metalaren izena “-uro” atzizkiaz. Izendatzeko beste modu bat ez-metalaren izenaren erroari –ano atzizkia gehitzea da.

    Hidrogeno EZ METAL-uro

    Konposatu hauei hidrazido esaten zaie uretan disolbatzean disoluzio azidoak ematen dituztelako, hau da, hidrogenoa erraz aska dezaketelako. Egoera hori adierazteko (aq) azpiindizea erabiltzen da, ur disoluzioa esan nahi duena.

    Orduan, “azido” hitzarekin izendatzen dira eta ondoren ez-metalaren izena –hidriko atzizkiaz.

    Azido EZ METAL-hidriko

 

Formula ematen badigute

    Formulan: ez-metalaren izenari “-uro” atzizkia gehitu.

    Formulan: disoluzioan daudenean, “azido” izena jartzen zaie eta ondoren ez-metalaren izena –hidriko atzizkiaz.

 

Izena ematen badigute

    Izenean: hidrogenoen kopurua ez-metalaren oxidazio-zenbaki bera da.

    Izenean: hidrogenoen kopurua ez-metalaren oxidazio-zenbaki bera da.

 

Adibideak

    Talde honen barruan formulatu dezakegu HCN ere. Konposatu horretan hidrogenoa lotura hirukoitz bat duen zianuro talde batekin dago elkartuta. Hidrogeno zianuro izena emango diogu baina ur disoluzioan azido zianhidriko esango diogu.

 

Izen sistematikoa

 

Izena ur disoluzioan

HF Hidrogeno fluoruroa edo fluoranoa HF(aq) Azido fluorhidrikoa
HCl Hidrogeno kloruroa edo kloranoa HCl(aq) Azido klorhidrikoa
HBr Hidrogeno bromuroa edo bromanoa HBr(aq) Azido bromhidrikoa
HI Hidrogeno ioduroa edo iodanoa HI(aq) Azido iodhidrikoa
H2S Hidrogeno sulfuroa edo sulfanoa H2S(aq) Azido sulfhidrikoa
H2Se Hidrogeno seleniuroa edo selanoa H2Se(aq) Azido selenhidrikoa
H2Te Hidrogeno telururoa edo telanoa H2Te(aq) Azido telurhidrikoa
HCN Hidrogeno zianuroa HCN(aq) Azido zianhidrikoa

 

Ariketak

Formulak atalean sustantzia horien izenak idazteko ariketa bat daukazu. Erantzunak egiazta ditzakezu, baita ariketaren emaitza ikusi ere.

Izenak atalean sustantzia horien formulak idazteko ariketa bat daukazu. Erantzunak egiazta ditzakezu, baita ariketaren emaitza ikusi ere. Formulak azpiindizerik gabe idatzi behar dituzu. Adibidez, ura = H2O.

Formulak 1 Izenak 1 Formulak 2 Izenak 2

 


Hasiera | Sarrera | Oxidazio-zenbakia | Formulazio prozesuaren mekanika | Sustantzia motak | Sustantzia sinpleak | Metalen oxidoak | Ez-metalen oxidoak | Metal - ez metal konposatuak | Ez-metal - ez-metal konposatuak | Hidruroak | Hidrazidoak | Hidrogenoa eta ez metala | Hidroxidoak | Oxazidoak | Oxigatza neutroak | Oxigatza azidoak | Ariketak | Taula Periodikoa | Beste web-ekin loturak
Web-aren egilea:
Euskarako itzulpena: Txindoki-Alkartasuna Institutua - Beasain

Web hau baliagarria izan bazaizu zure lagunei edo ikasleei honen berri ematea eskertuko nizuke.
Modu berean zuen ikastetxeko web-ean lotura bat jartzea ere eskertuko nuke. Mila esker zure laguntzagatik.
Licencia Creative Commons
Licencia Creative Commons Atribución-CompartirIgual 3.0 Unported