1. Materia e medida

Principal Arriba Ejercicio 1 Ejercicio 2 Ejercicio 3 Ejercicio 4 Enunciados

O MÉTODO CIENTÍFICO

    É o método que seguen os científicos para realizar o seu traballo, que é descubrir esas leis que se esconden no mundo que nos rodea e permítennos entendelo mellor. Con elas poderemos predicir situacións novas e buscar aplicacións tecnolóxicas que nos fagan a vida máis agradable.

    Este método baséase nunha serie de etapas que haberá que seguir de forma consecutiva.

1º)  Presentación dun problema a investigar.

    Os nenos pequenos unha das cousas que primeiro aprenden a dicir é por que?. Os científicos tamén. Só que estes o din durante toda a vida. E non son fáciles de convencer, parten da experiencia da realidade que lles proporciona a observación.

    OBSERVACIÓN: Tratar de extraer a máxima información, a poder ser cuantitativa, do fenómeno observado.

  • Teremos que MEDIR, para transformar as nosas observacións en datos cuantitativos.

  • Empregaremos APARELLOS DE MEDIDA que deberán estar adecuadamente calibrados e manipulados.

  • RECOLLEITA DE DATOS: Recolleremos toda a información complementaria que podamos, e aproveitaremos outras investigacións previas ou similares.

2º)  Dar unha explicación do problema.

    Os interrogantes que xorden no apartado anterior hai que explicalos mediante diferentes hipóteses. É importante non desbotar a priori ningunha das hipóteses.

    FORMULACIÓN DE HIPÓTESES: Unha hipótese é unha suposición que explica determinado fenómeno e que pode ser comprobada por vía experimental. As hipóteses poden ser válidas ou non válidas, serán válidas cando se poidan comprobar por medio de experimentos cuantitativos. As hipóteses válidas poden ser verdadeiras ou falsas, serán verdadeiras cando o resultado do experimento confirma a hipótese, se o resultado do experimento contradi a hipótese será falsa.

3º)  Comprobar experimentalmente a veracidade das hipóteses.

    EXPERIMENTACIÓN: Primeiro illaremos as variables que inflúen no problema. Logo observaremos que ocorre ao manter constantes todas as variables menos dúas. Como se comporta unha cando varía a outra? Elaboraremos gráficas para indagar a relación matemática entre as variables. Con esta información verase se se verifica a hipótese ou non.

4º) Emisión de conclusións.

    Redactar o informe da investigación, coas hipóteses que se aceptan como verdadeiras. Debe recoller o proceso desde a presentación do problema ata a emisión de conclusións.

   Nada mellor para entender o Método Científico que practicalo. A seguinte práctica pódese facer en casa con materiais sinxelos. Podes chegar a descubrir a lei do péndulo e fabricar un reloxo moi simple. Atréveste?

APLICACIÓN DO MÉTODO CIENTÍFICO: PRÁCTICA DO PÉNDULO

1. OBXECTIVOS:

  • Fabricar un péndulo simple.

  • Comprender as etapas do Método Científico.

  • Estudar a variación do período do péndulo coa masa e coa lonxitude do mesmo.

  • Presentar datos experimentais a través de táboas e gráficas.

  • Sacar algunha conclusión de tipo matemática á luz das gráficas, que nos permita facer algunha predicción sobre o comportamento dos péndulos.

2. MATERIAL:

   Un reloxo, se é posible cronómetro, unha cinta métrica, un fío de máis dun metro, unha boliña de chumbo ou unha peza metálica, e 12 ou máis arandelas de ferro iguais.

3. EXPERIMENTO:

A. PRESENTACIÓN DUN PROBLEMA. OBSERVACIÓN:

   O problema que imos estudar remóntanos 400 anos no tempo. En Pisa, Galileo Galilei, durante unha misa na catedral observa como as grandes lámpadas oscilan movidas polas correntes de aire. Unhas veces facíano en grandes arcos, outras en arcos menores. A cousa non tiña nada de particular, pero Galileo, que tiña por aquel entón 17 anos, observou algo que os demais non deron en ver.

   Tomou o pulso e comezou a contar: tantas pulsaciones para unha oscilación ampla e rápida, tantas outras para unha pequena e lenta. O curioso era que o número de pulsaciones era igual en ambos casos. Galileo descubrira a lei do péndulo. Se o péndulo oscilaba con perfecta constancia, é dicir, dividía o tempo en fragmentos iguais, entón constituía un método novo e revolucionario de medir o tempo.

   Podemos partir desta historia para o noso experimento. Un péndulo simple ou matemático é un punto material que oscila suspendido dun fío inextensible e sen peso. Desta definición enténdese que o péndulo simple é puramente ideal. De todos os xeitos podémosnos aproximar bastante á situación ideal construíndo un péndulo formado por un fío de coser e unha boliña de chumbo.

   Por período do péndulo enténdese o tempo que tarda o péndulo en realizar unha oscilación completa (por exemplo, partir dun extremo e volver a ese extremo). Procura que as oscilaciones formen un pequeno ángulo (menos de 15º).

   Queremos entender como funciona o péndulo, de que depende o seu período.

B. FORMULACIÓN DE HIPÓTESES:

   No noso péndulo observamos dous variables que poden influír no período: a masa e a lonxitude.

   Hipóteses:

  • O período do péndulo depende da súa masa.

  • O período do péndulo depende da súa lonxitude.

   Serán certas ou falsas? O experimento nolo ten que dicir.

C. COMPROBACIÓN EXPERIMENTAL DAS HIPÓTESES:

   1ª hipótese: Constrúe un péndulo de lonxitude fixa cun fío de máis ou menos un metro e medio do que colgan dúas arandelas. Pon a oscilar ao péndulo. Para medir o período conta 20 oscilaciones completas (desde que sae dun extremo ata que chega ao mesmo extremo) e divide o tempo que duran por 20. Engade logo dous arandelas máis ao péndulo e repite a medida do período. Engade outras dúas arandelas e continúa, ata completar esta táboa: Anota a lonxitude do péndulo L =

M (arandelas) 2 4 6 8 10 12
T (s)            

1.a) Que relación observas entre M e T?

1.b) Confirma isto a hipótese?

   Para ter unha exposición máis eficaz ou útil dos datos representa estes nunha gráfica en papel milimetrado. Representa, neste caso, T (en ordenadas) fronte a M (en abscisas).

1.c) Que forma ten a gráfica?

1.d) Como se chama a función matemática que ten unha representación similar?

1.e) Como é a influencia que ten a masa do péndulo sobre o seu período?

   2ª hipótese: Constrúe un péndulo cunha boliña de chumbo e dunha lonxitude duns dous metros que terás que medir, desde o punto de apoio ata o centro da boliña. Pon a oscilar o péndulo e mide o período como fixeches antes. Acurta a lonxitude do péndulo, mide a lonxitude e logo o período, e así sucesivamente. Completa esta táboa cos datos:

L (m)            
T (s)            
T2 (s2)            

   Despois calcula os cadrados dos períodos que obtiveches e escríbeos na táboa.

2.a) Que relación observas entre L e T?

2.b) Confirma isto a hipótese?

D. EXTRACCIÓN DE CONCLUSIÓNS:

   Representa T (en ordenadas) fronte a L (en abscisas)

2.c) Que forma ten a gráfica?

2.d) Ten parecido esta gráfica con algunha das funcións matemáticas que estudiaches? Con cal?

   Para que che resulte máis fácil representa T2 fronte a L.

2.e) Que forma ten a gráfica?

2.f) Que función matemática relaciona T2 con L?

   Intenta atopar gráficamente a constante de proporcionalidade entre T2 e L.

2.g) Cal é o valor de dita constante?

2.h) Serías capaz de escribir a ecuación que relaciona T con L.

E. ELABORACIÓN DUN INFORME:

   Non esquezas elaborar un informe da túa experiencia, Contesta ás preguntas que se che formulan e redacta as dúbidas e interrogantes que se che presentaron durante a súa realización.

   Pero aínda falta algo, xa que esta fórmula que atopaches non é homoxénea, é dicir, non son equivalentes as magnitudes dos dous membros da ecuación. De todos os xeitos esta fórmula pode axudarche a realizar algunhas prediccións:

1º) Cal debe ser a longitude dun péndulo que mida segundos en cada oscilación? (Se o logras xa tes un reloxo, medir oscilacións será medir segundos)

2º) Cal será o período dun péndulo de 2 m de lonxitude?

   Comproba experimentalmente estes resultados. Fai una descrición de como comprobasches experimentalmente estes resultados.

PROCESO DE MEDIDA

   Imos suscitarnos un problema: Imaxina que todos os da clase desexamos saber o altos que somos. Poderiamos utilizar categorías para dicir a nosa estatura: Moi altos, altos, medianos, baixos e moi baixos. Se cada un clasifica a toda a clase nestas categorías poida que non coincidísemos todos, pois son categorías cualitativas, ser alto pode ser diferente segundo as persoas. Tamén podemos facer outra cousa, clasificarnos de máis altos a máis baixos, basta con compararnos de dous en dous e ordenarnos en fila. Poida que nalgún caso dubidásemos, un compañeiro pode ter un peiteado máis alto que outro, ou un calzado con máis tacón que outro. Comparar entre dúas persoas non é difícil. No mellor dos casos chegariamos a ordenarnos por alturas, pero non poderiamos dicir o que medimos. 

   Como vemos compararnos é relativamente fácil, pero só nos vale para saber se somos máis altos ou máis baixos que outro, non podemos dar un valor desa altura. Para dar un valor necesitamos compararnos cunha altura fixa. Ocórresevos algún método para conseguilo?

   Para medir necesitamos definir algunhas palabras.

A que chamamos magnitudes en física?

    MAGNITUDE: é calquer propiedade dun corpo que sexa medible, é dicir, que se pueda cuantificar ou expresar con números.

Que é medir unha magnitude física?

    MEDIR é comparar unha cantidade dunha magnitude con outra cantidade da mesma magnitude que se toma como patrón (ou referencia) e que se denomina UNIDADE.

   Fíxaste como mide a distancia a unha barreira o árbitro nun partido? Se a barreira parécelle que está moi preto do xogador que saca a falta mide con pasos a distancia á que debe estar a barreira. Compara a distancia á que está a barreira con outra distancia, o seu paso. Cando non temos unha unidade de medida mellor un paso sácanos do apuro, é unha medida aproximada, pero sempre será mellor unha medida aproximada que ningunha medida. Recorda o verbo importante é comparar, medir é comparar, xa sabes que.

Como elexir unha unidade?

Cando se elixe unha unidade pénsase nunha serie de requisitos que é convinte que cumpra, como:

  • que sexa constante,

  • que sexa universal,

  • que sexa fácil de reproducir.

SISTEMA INTERNACIONAL DE UNIDADES

    Ata finais do século XIX, cada país utilizaba para medir unha mesma magnitude unha unidade diferente. Hoxe en día, a maioría dos países acepta o SISTEMA INTERNACIONAL DE UNIDADES (S.I.)

As unidades fundamentais do Sistema Internacional:

Magnitudes básicas do Sistema Internacional de Unidades

MAGNITUDE

UNIDADE

SÍMBOLO

Longitude metro m
Masa kilogramo kg
Tempo segundo s
Intensidade de corrente eléctrica amperio A
Temperatura termodinámica grao Kelvin K
Cantidade de substancia mol mol
Intensidade luminosa candela cd

DEFINICIÓNS

metro Distancia percorrida pola luz no baleiro en 1/299.792.458 segundos.
kilogramo Masa do kilogramo patrón internacional, que se conserva en Sèvres, preto de Paris.
segundo Duración de 9.192.631.770 períodos da radiación do átomo de cesio-133 na transición entre dous niveis da estrutura hiperfina do seu estado fundamental.
amperio Intensidade dunha corrente eléctrica constante que, cando flúe entre dous condutores paralelos de lonxitude indefinida e de sección transversal circular infinitamente pequena situados a unha distancia recíproca de 1 metro e colocados no baleiro, fai que un condutor exerza sobre o outro unha forza de 2.10-7 newtóns por cada metro.
grado Kelvin Fracción 1/273,16 da temperatura termodinámica do punto triple da auga.
mol Cantidade de sustancia dun sistema que contén tantas entidades elementais como átomos hai en 0,012 kg de carbono-12. Débese especificar o tipo das entidades elementais, xa sexan átomos, moléculas, ións, electróns, ou outras.
candela Intensidade luminosa, na dirección da perpendicular, dunha superficie de área 1/600.000 m2 dun corpo negro á temperatura de solidificación do platino á presión de 101.325 Pa.

Magnitudes derivadas.

    Son magnitudes que se definen a partir das magnitudes fundamentais. Por exemplo:

 

 

 

Múltiplos e submúltiplos:

Prefixo Símbolo Factor multiplicador
Tera- T 1012 u
Xiga- G 109 u
Mega- M 106 u
kilo- k 103 u
hecto- h 102 u
deca- da 10 u
unidade u 1 u
deci- d 10-1 u
centi- c 10-2 u
mili- m 10-3 u
micro- μ 10-6 u
nano- n 10-9 u
pico- p 10-12 u

O factor multiplicador é o número polo que tes que multiplicar a medida para transformala na unidade. 

Por exemplo, 2 Mm = 2·106 m      ou      5 nm = 5·10-9 m

TRANSFORMACIÓN DE UNIDADES

  •    Método dos factores de conversión. 

   As unidades transfórmanse con facilidade a través dos factores de conversión

   Consiste en multiplicar unha medida polo cociente que nos dá a equivalencia entre a unidade que queremos substituír e a nova unidade.  

   Este cociente ten valor unidade, xa que o numerador é equivalente ao denominador

   A unidade que poñemos no denominador é a que queremos eliminar, e no numerador vai a nova unidade. 

   Cando escribas a equivalencia entre as unidades dálle valor unidade á maior delas. Por exemplo: é máis fácil entender 1 km = 1000 m que 1 m = 0,001 km aínda que sexan as dúas igualdades válidas.

   Exemplo 1: Calcula cantos km son 245 m:

        A equivalencia entre (km) e (m) é: 1 km = 103 m

  •    Unidades de superficie e volume.

   As medidas de superficie mídense en m2 e os seus múltiplos e submúltiplos. Estas unidades non varían de 10 en 10 como as unidades de superficie, varían de 100 en 100. Por exemplo: 1m2 = 100 dm2 ; 1m2 = 10000 cm2

   As medidas de volume mísense en m3 e os seus múltiplos e submúltiplos. Estas unidades non varían de 10 en 10 como as unidades de superficie, varían de 1000 en 1000. Por exemplo: 1m3 = 1000 dm3 ; 1m3 = 1000000 cm3 

  •    Equivalencia entre unidades de capacidade e volume.

   As medidas de capacidade mídense en litros (L) e os seus múltiplos e submúltiplos. Pero estas unidades tamén son equivalentes as unidades de volume:

Por exemplo: 1 m3 = 1 kL;   1 dm3 = 1 L;   1cm3 = 1 mL

  • Unidades derivadas.

   O método dos factores de conversión é especialmente útil no caso das unidades derivadas, como ocorre nas unidades de velocidade ou de densidade.

   Exemplo 2: Calcula cantos m/s son 120 km/h.

        A equivalencia entre (km) e (m) é: 1 km = 103 m. E a equivalencia entre (h) e (s) é: 1 h = 3600 s.

   Exemplo 3: Calcula cantos km/h son 40 m/s.

        A equivalencia entre (km) e (m) é: 1 km = 103 m. E a equivalencia entre (h) e (s) é: 1 h = 3600 s.

  •    Unidades de tempo.

   É importante tamén saber pasar de complexo de h:min:s a horas, e viceversa, xa que na vida diaria manexámonos en horas, minutos e segundos. Por exemplo, cando abriches esta páxina eran as: . Que facer nestes casos?

Pasar de complexo a incomplexo: Cantas horas son 2h:25min:30s?
a) Pasa os minutos a horas, e os segundos a horas e suma: 2h:25min:30s = 2h + 25min · 1h/60min + 30s · 1h/3600s = 2,425h
b) Ou tamén, aproveitar a tecla (º ' '') de graos, minutos e segundos da calculadora, que tamén segue o sistema sexaxesimal: 
2h:25min:30s = 2 (º ' '') 25 (º ' '') 30 (º ' '') = 2,425h

Pasar de incomplexo a complexo: Cantas h:min:s son 1,755h?
a) Pasa os decimais de horas a minutos, e os decimais de minutos a segundos: 
1,755h = 1h + 0,755h · 60min/1h = 1h + 45,3 min = 1h + 45min + 0,3 min · 60s/1min =1h 45min 18s
b) Ou tamén, aproveitar a tecla (º ' '') de graos, minutos e segundos da calculadora, que tamén segue o sistema sexaxesimal: 
1,755h = 1,755 (shift) (º ' '') = 1º 45º 18 = 1h 45min 18s

EXERCICIOS PARA PRACTICAR

MATERIAL BÁSICO DE LABORATORIO

A maioría dos materiais utilizados no laboratorio de química son de vidro por que presentan unha serie de vantaxes como ser fáciles de limpar, ser transparentes, ser bastante inertes aos reactivos químicos, e poder usarse a temperaturas relativamente altas. Fronte a esta serie de vantaxes teñen un grande inconveniente: ser moi fráxiles, polo que debes ter moito coidado cando os utilices.
 
VASO DE PRECIPITADOS

É un recipiente cilíndrico con base plana, e na parte superior un pico ou beizo facilita o vertido de líquidos. Xeralmente presenta graduación para a medida aproximada do líquido que contén, Pódense atopar de 10, 50, 100, 250, 500, 1000 e 2000 ml.
É o recipiente de uso máis frecuente e variado. Serve para trasvasar líquidos, quentalos, mesturalos, disolver sustancias, realizar reaccións químicas, e moitos máis usos. 

MATRAZ ERLENMEYER

É un recipiente de forma troncocónica cunha boca na parte superior. Presenta graduación para a medida aproximada do líquido que contén. Utilízase en volumetrías pola facilidade para ser axitado sen derramar líquido. Tamén se emprega para recoller líquidos en montaxes de destilacións.

MATRAZ AFORADO

É un recipiente en forma de pera, de fondo plano e pescozo alto. Permite medir de forma exacta volumes de líquidos.
Na parte do pescozo presenta unha marca ou enrase, que indica a altura que debe alcanzar o líquido para que o matraz conteña a capacidade que indica. Os de uso máis frecuente son de 50, 100, 250, 500 e 1000 ml.
Utilízase para preparar disoluciones de concentración coñecida e na disolución de mostras nun volume determinado.

KITASATO

É un recipiente semellante ao matraz erlenmeyer cunha saída lateral próxima ao pescozo.
Emprégase para filtracións por succión, previa conexión a un sistema de baleiro (trompa de auga). Tamén se pode empregar para reaccións con produción de gases.

FUNIL

É un aparello de forma cónica que ten no extremo unha prolongación tubular para facilitar o trasvase de líquidos ou disoluciones dun matraz a outro. Tamén se emprega para filtar por gravidade colocándolle un cono de papel de filtro.

PAPEL DE FILTRO

Material necesario para as filtraciones, hainos de diferente poro.

PROBETA

É un tubo de vidro con base. Presenta graduación e emprégase para medidas de volumes. As capacidades máis frecuentes son: 10, 25, 50, 100, 500 e 1000 ml

ESPÁTULA

Permite coller pequenas cantidades de produtos sólidos. Poden dispoñer dunha culleriña no extremo.

CONTAGOTAS OU PIPETA PASTEUR

Consiste nun tubo cun estreitamento no súa parte inferior e no seu extremo superior leva unha pera de goma para succionar o líquido e verterlo posteriormente.
Utilízase para engadir líquidos pinga a pinga. É un instrumento de medida aproximada, xa que o volume das pingas depende da natureza do líquido.

NOZ

Serve para suxeitar unha pinza a un soporte con barra.

PINZA

Serve para suxeitar os aparellos dunha montaxe.

SOPORTE CON BARRA

Empréganse para construír as diferentes montaxes. Xunto coas noces e pinzas suxeitaremos todos os aparellos da montaxe.

PIPETA GRADUADA

É un tubo de vidro de sección uniforme, cun estreitamento no súa parte inferior. Presentan unha graduación, ou escala de divisións, en 1,0 ml, 0,1 ml ou 0,01 ml dependendo da capacidade da pipeta. As súas capacidades máis frecuentes son: 5, 10, 25 e 50 ml.

ASPIRADOR

Aparello que se usa coa pipeta, actúa aspirando aire e enche a pipeta de líquido, cunha roda facilita o enrase e un orificio que ao liberalo facilita o trasvase do contido. 

TERMÓMETRO DE MERCURIO

Aparello para a medida de temperaturas. A toxicidade do mercurio fai que hoxe estean sendo substituídos polos electrónicos.

TERMÓMETRO ELECTRÓNICO

Úsanse cada vez máis no laboratorio. Pero como calquera aparello electrónico debe ser adecuadamente calibrado.

VARILLA DE VIDRO

Aparello utilizado para axitar líquidos e facilitar a disolución de sólidos.

FRASCO LAVADOR

Permite dispoñer de auga destilada na preparación de disoluciones. Axuda a arrastrar o soluto que queda adherido ás paredes dos recipientes.

TUBO DE ENSAIO

É un recipiente de forma cilíndrica e fondo redondo. Utilízase para realizar ensaios ou probas cualitativas de reaccións con pequenas cantidades.

LENTES DE PROTECCIÓN

Lentes de plástico que protexen ao operario de salpicaduras que de alcanzar os ollos poden ser moi perigosas.

LUVAS DE PROTECCIÓN

Luvas que protexen do contacto con produtos corrosivos e nocivos para a pel.

MECHERO BUNSEN

Mechero de butano. Aporta unha fonte puntual de calor para calentamiento de líquidos, realización de reaccións e traballo con tubo de vidro.

BALANZA ELECTRÓNICA

Balanza de uso común no laboratorio pola facilidade de manexo. Permite a tara do recipiente que usamos para pesar.

FRASCOS E ETIQUETAS

As disolución gardámolas en frascos e as etiquetamos para mellor uso das mesmas.

FORNELO ELÉCTRICO

Fonte de calor para quentamento de líquidos con axuda de recipientes como vasos de precipitados.

EXERCICIO 1      EXERCICIO 2      EXERCICIO 3      EXERCICIO 4

ETIQUETADOS DE PRODUCTOS: PICTOGRAMAS

   Moitos produtos do mercado son ou poden ser perigosos para as persoas ou o medio ambiente. A Unión Europea propón o uso de pictogramas, imaxes que se inclúen no etiquetado, para alertar desa perigosidade. Os pictogramas actuais teñen forma de rombo vermello con fondo branco e un debuxo esquemático que alerta de diferentes perigos, como podes ver no seguinte cadro:

PICTOGRAMAS

Pictograma Símbolo Significado Precaucións Exemplos
Nocivo

Signo de exclamación Pode irritar as vías respiratorias
Pode provocar somnolencia ou vértigo
Pode provocar unha reacción alérgica na pel
Provoca irritación ocular grave
Evitar a respiración do produto e usar o produto en lugares ventilados e protexerse con luvas do contacto directo.
En caso de contacto coa pel: lavar con auga e xabón abundantes.
En caso de contacto cos ollos: aclarar cuidadosamente con auga durante varios minutos.
En caso de inxestión: chamar a un CENTRO de información toxicológica ou a un médico en caso de malestar.
Deterxentes para lavadoras, 
limpadores de inodoros, 
líquidos refrixerantes,
amoníaco, 
lixivia
Perigo para o medio ambiente

Medio ambiente Moi tóxico para os organismos acuáticos, con efectos nocivos duraderos.
Evitar a súa liberación ao medio ambiente.
Desechar estes produtos nun punto limpo ou en contenedores adecuados.
Plaguicidas, 
biocidas, 
gasolina, 
benceno,
cianuro de potasio
Inflamable

Chama Gas/Aerosol/Líquido/Sólido extremadamente inflamable ou inflamable Utilizar en lugares ben ventilados. 
Evitar fontes de calor cando se usen ou almacenen. 
Non pulverizar sobre unha chama aberta.
Manter o recipiente pechado herméticamente.
Manter en lugar fresco.
Protexer da luz do sol.
Hidróxeno,
etino,
éter etílico,
etanol,
acetona,
gasolina, 
butano,
gas natural
Comburente

Chama sobre un círculo Pode provocar ou agravar un incendio ou unha explosión; comburente ou moi comburente. Manter afastado de fontes de calor, faíscas.
Non almacenar nin usar en contacto con produtos inflamables.
Usar con luvas/prendas/lentes/máscara de protección.
Osíxeno,
nitrato de potasio,
peróxido de hidróxeno ou auga osixenada.
Corrosivo

Corrosión Provoca quemaduras graves na pel e lesións oculares graves Usar con elementos protectores como luvas, lentes e mascarillas. 
Lavarse concienzudamente trala manipulación.
Conservar únicamente no recipiente orixinal.
Desatascadores de tuberías, 
ácido acético, 
ácido clorhídrico, 
hidróxido de sodio,
amoníaco
Explosivo

Bomba explotando Explosivo. Evitar golpes.
Levar luvas/prendas/lentes/máscara de protección.
Solicitar instrucións especiais antes do uso.
Manter afastado de fontes de calor, faíscas, chama aberta ou superficies quentes.
Non fumar.
Fogos artificiais, 
produtos pirotécnicos,
munición
Gas a presión

Bombona de gas Contén gas a presión. Protexer da luz do Sol. 
Pode provocar queimaduras ou lesións crioxénicas.
Levar luvas/lentes/máscara que illen do frío.
Non someter a altas temperaturas, ou achegalas a fontes de calor. 
Botellas de gas a presión,
insecticidas caseiros,
ambientadores caseiros
Perigo grave para a saúde

Perigo para a saúde Pode ser mortal en caso de inxestión e penetración nas vías respiratorias
Prexudica a determinados órganos
Pode provocar cancro
En caso de inxestión: chamar inmediatamente a un CENTRO de información toxicolóxica ou a un médico.
Usar mascarillas e luvas na súa manipulación. 
Lavarse concienzudamente trala manipulación.
Metanol,
monóxido de carbono,
cloro,
trementina, 
gasolina
Extremadamente tóxico

Caveira e tibias cruzadas Mortal en caso de inxestión
Mortal en caso de inhalación
Tóxico en caso de inxestión
Tóxico por inhalación
Lavarse concienzudamente trala manipulación.
En caso de inxestión: chamar inmediatamente a un CENTRO de información toxicolóxica ou a un médico.
En caso de contacto coa pel: lavar suavemente con auga e xabón abundantes.
Usar medidas de seguridade adecuadas, lentes, luvas, máscaras de gas. 
Plaguicidas, 
biocidas, 
metanol,
cianuro,
trióxido de arsénico
Lembra que ningún produto con pictogramas de seguridade debe estar ao alcance dos nenos nin de persoas vulnerables.

 

PROPIEDADES XERAIS E CARACTERÍSTICAS DA MATERIA

   Xa vimos que as magnitudes físicas son propiedades que podemos medir ou cuantificar. Estas propiedades poden ser xerais ou características da materia. En xeral as magnitudes miden propiedades xerais da materia, é dicir, propiedades que poden ter un valor calquera nunha sustancia, por exemplo: a masa, o volume, a temperatura ou a presión. Se un anaco de metal ten unha masa ou outra nos indica o grande ou pequeno que poida ser pero non nos dá información de que metal poida ser. Serían útiles magnitudes que nos puidesen dar información de que sustancia é, iso pasa coas propiedades características. As propiedades características medímolas con magnitudes como: a densidad, a calor específica ou a resistividade. Si temos unha sustancia pura, é dicir que non sexa mestura doutras sustancias, estas propiedades características pódennos informar de que sustancia se trata. Por exemplo podemos calcular a densidad de diferentes metais para poder caracterizalos. Si a densidad calculada coincide coa dun metal determinado, probablemente trátese dese metal, pero si non coincide sabemos seguro que non se trata dese metal.

CÁLCULO DA DENSIDADE

   Que é a densidade e como calcular a densidad dunha sustancia?

   A historia de Arquímedes e a coroa de ouro.

SIMULACIÓN: DENSIDADES, en phet.colorado.edu

EXERCICIOS PARA PRACTICAR

Arriba Ejercicio 1 Ejercicio 2 Ejercicio 3 Ejercicio 4 Enunciados